ગુજરાતમાં હાલ ગરમીનો પ્રકોપ વધી રહ્યો છે. કાળઝાળ ગરમીમાં માણસો માટે જ નહીં, પણ અબોલ પશુ-પક્ષીઓ અને વન્યજીવો માટે પણ હીટ સ્ટ્રોકનો ખતરો વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ગાંધીનગર સ્થિત ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન ખાતે વન્યજીવોને ગરમીથી સુરક્ષિત રાખવા માટે વન વિભાગ દ્વારા ખાસ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
ઈન્દ્રોડા પાર્કમાં રહેતા વન્યજીવો, પક્ષીઓ અને સરીસૃપોને ગરમીની અસરથી બચાવવા માટે કૂલિંગ વ્યવસ્થા, પાણીનો છંટકાવ, વિટામિનયુક્ત આહાર અને સતત આરોગ્ય દેખરેખ જેવી સુવિધાઓ ગોઠવવામાં આવી છે.
વન્યજીવો માટે કૂલિંગ વ્યવસ્થા
ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાનમાં વન્યજીવોના આવાસમાં તાપમાન ઓછું રહે તે માટે 15 જમ્બો કૂલર્સ અને 20 હાઇ-ટેક સ્પ્રિન્ક્લર્સ લગાવવામાં આવ્યા છે.
આ વ્યવસ્થાથી પશુ-પક્ષીઓના આવાસમાં તાપમાન આશરે 4 ડિગ્રી સુધી ઘટાડવામાં મદદ મળી છે. ગરમીના દિવસોમાં તાપમાનનો આ ઘટાડો વન્યજીવો માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.
ખસના પડદા અને પાણીનો છંટકાવ
પાર્કમાં વન્યજીવોના આવાસ, સર્પગૃહ અને પક્ષી ગૃહમાં પરંપરાગત ખસના પડદા લગાવવામાં આવ્યા છે. આ પડદાઓ પર સમયાંતરે પાણીનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે, જેથી અંદરનું વાતાવરણ ઠંડુ અને ભેજવાળું રહે.
આવી પરંપરાગત પદ્ધતિ ગરમી ઘટાડવામાં ઉપયોગી રહે છે અને ખાસ કરીને પક્ષીઓ તથા સરીસૃપો માટે વધુ આરામદાયક વાતાવરણ બનાવે છે.
વિટામિનયુક્ત આહારની વ્યવસ્થા
ઉનાળામાં પ્રાણીઓની ખોરાકની જરૂરિયાત અને શરીરની સ્થિતિમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી ઈન્દ્રોડા પાર્કમાં વન્યજીવોને વિટામિનયુક્ત આહાર આપવામાં આવી રહ્યો છે.
આ પ્રકારનો આહાર ગરમી સામે શરીરની તાકાત જાળવવામાં મદદરૂપ થાય છે અને હીટ સ્ટ્રોક જેવી પરિસ્થિતિઓ સામે પ્રાણીઓને સુરક્ષિત રાખવામાં સહાયક બને છે.
24 કલાક પશુચિકિત્સક સેવા
ગરમીના સમયમાં વન્યજીવોની તબિયત પર સતત નજર રાખવી ખૂબ જરૂરી છે. ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાનમાં અનુભવી પશુચિકિત્સકોની ટીમ દ્વારા 24 કલાક રાઉન્ડ-ધ-ક્લોક સેવા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે.
જો કોઈ પ્રાણીમાં હીટ સ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અથવા અન્ય તકલીફના લક્ષણો દેખાય તો તરત સારવાર મળી રહે તે માટે વેટરનરી ટીમ અને ઝૂ સ્ટાફ સતત દેખરેખ રાખી રહ્યા છે.
GEER ફાઉન્ડેશન દ્વારા સંચાલન
ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન ગીર એટલે કે GEER Foundation દ્વારા સંચાલિત છે. અહીં ઝૂ સ્ટાફ અને વેટરનરી ટીમ દ્વારા તમામ પ્રાણીઓ પર સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
પાર્કમાં રહેલા પ્રાણીઓની સાથે મુક્ત રીતે ફરતા વન્યજીવોને પણ પાણીની તકલીફ ન પડે તે માટે જંગલ વિસ્તારમાં અલગ-અલગ સ્થળોએ વિશેષ વોટર પોઇન્ટ્સ બનાવવામાં આવ્યા છે.
ગરમીમાં વન્યજીવોની સંભાળ કેમ જરૂરી છે?
ઉનાળાની કડકડતી ગરમીમાં વન્યજીવોને પાણીની અછત, શરીરમાં ગરમી વધવી, ખોરાકમાં ઘટાડો અને હીટ સ્ટ્રોક જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને પક્ષીઓ, સરીસૃપો અને નાના પ્રાણીઓ ગરમીથી ઝડપથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં પાણી, છાંયો, ઠંડક, યોગ્ય ખોરાક અને સમયસર સારવાર જેવી વ્યવસ્થા તેમના જીવન માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ બને છે.
લોકો માટે પણ સંદેશ
ગરમીના દિવસોમાં માત્ર પ્રાણી સંગ્રહાલય જ નહીં, પણ આપણા આસપાસના પક્ષીઓ અને અબોલ જીવો માટે પણ આપણે નાની મદદ કરી શકીએ છીએ. ઘરની બહાર પાણીનું વાસણ રાખવું, પક્ષીઓ માટે દાણા-પાણીની વ્યવસ્થા કરવી અને ઘાયલ પ્રાણી દેખાય તો સ્થાનિક વન વિભાગ અથવા પ્રાણી સારવાર સેવા સાથે સંપર્ક કરવો — આવી નાની બાબતો પણ ઘણા જીવ બચાવી શકે છે.
નિષ્કર્ષ
ગાંધીનગરના ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાનમાં વન્યજીવોને હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવવા માટે કરવામાં આવેલી વ્યવસ્થા પ્રશંસનીય છે. જમ્બો કૂલર્સ, હાઇ-ટેક સ્પ્રિન્ક્લર્સ, ખસના પડદા, વિટામિનયુક્ત આહાર, 24 કલાક પશુચિકિત્સક સેવા અને વોટર પોઇન્ટ્સ જેવી વ્યવસ્થાઓથી અબોલ જીવોને ગરમીમાંથી રાહત મળી રહી છે.
આ પ્રકારનું આયોજન વન્યજીવ સંરક્ષણ અને પ્રાણી કલ્યાણ માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
Source
આ માહિતી Gujarat Information ના official social media update પરથી તૈયાર કરવામાં આવી છે.
‘ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન’, ગાંધીનગર ખાતે અબોલ વન્યજીવોને હીટ સ્ટ્રોકથી બચાવવા વન વિભાગનું વિશેષ આયોજન...
— Gujarat Information (@InfoGujarat) May 29, 2026
🔹 ઈન્દ્રોડા પાર્કમાં વન્યજીવો માટે 15 જમ્બો કૂલર્સ, 20 હાઇ-ટેક સ્પ્રિન્ક્લર્સ તેમજ વિટામિન-યુક્ત આહારની વ્યવસ્થા; કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે પશુ-પક્ષીઓના આવાસમાં તાપમાન 4 ડિગ્રી… pic.twitter.com/I74TImtgWs
FAQ: ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન અને Wildlife Heat Care
1. ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન ક્યાં આવેલું છે?
ઈન્દ્રોડા પ્રકૃતિ ઉદ્યાન ગાંધીનગર, ગુજરાતમાં આવેલું છે.
2. વન્યજીવોને ગરમીથી બચાવવા શું વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે?
વન્યજીવો માટે જમ્બો કૂલર્સ, હાઇ-ટેક સ્પ્રિન્ક્લર્સ, ખસના પડદા, વિટામિનયુક્ત આહાર અને 24 કલાક veterinary care જેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
3. હીટ સ્ટ્રોકથી પ્રાણીઓને શું જોખમ હોય છે?
ગરમીમાં પ્રાણીઓને ડિહાઇડ્રેશન, શરીરમાં વધારે તાપમાન, ખોરાકમાં ઘટાડો અને હીટ સ્ટ્રોક જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
4. લોકો પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ માટે શું મદદ કરી શકે?
લોકો ઘરની બહાર પાણીનું વાસણ રાખી શકે, પક્ષીઓ માટે દાણા-પાણી મૂકી શકે અને ઘાયલ પ્રાણી દેખાય તો local animal helpline અથવા વન વિભાગને જાણ કરી શકે.
5. આ માહિતી official છે?
Disclaimer
આ article Gujarat Information ના official social media update અને સામાન્ય public information પર આધારિત છે. નવી માહિતી માટે official source check કરવો.
આ પણ વાંચો: સેલવાસમાં ફરવા લાયક સ્થળો અને કુદરતી જગ્યાઓ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી
https://www.trendingtoday.co.in/2026/05/silvassa-travel-guide-gujarati.html
આ પણ વાંચો: વાપીનો ઇતિહાસ અને GIDC વિશે સંપૂર્ણ માહિતી
https://www.trendingtoday.co.in/2026/04/vapi-history-gujarati.html